Artykuł jest pierwszym z cyklu “Poczytaj o głosce…” – zaczynam od [k], ponieważ mam ostatnio kumulację pacjentów z problemami z tą głoską.

Głoska [k] pojawia się w mowie zdrowego, niczym nie obciążonego dziecka w wieku 11-12 miesięcy (1). Jest to jedna z głosek najszybciej pojawiających się w mowie dziecka. Jeżeli dziecko skończy dwa lata i głoski nadal nie wymawia, należy udać się do logopedy, żeby znaleźć przyczynę takiego stanu.

Cechy głoski [k]

Głoska [k] jest głoską: bezdźwięczną, ustną, tylnojęzykową, zwartą i twardą. Przy jej wypowiadaniu wargi są w położeniu obojętnym, a żuchwa lekko się obniża. Język wysklepia się do tyłu. Następuje zwarcie z pograniczem podniebienia miękkiego i twardego, a po nim eksplozja. Boki języka przylegają do pogranicza górnych zębów i dziąseł. Czyli aby prawidłowo wypowiedzieć tę głoskę, musimy przesunąć język do tyłu i dodatkowo unieść go ku górze. Podniebienie miękkie również bierze udział w artykulacji tej głoski, ponieważ mocno przylega do tylnej ściany jamy gardłowej (2).

Nieprawidłowa artykulacja głoski [k] nazywana jest kappacyzmem, rzadziej kekaniem. I wyróżniamy tutaj:

  • mogikappacyzm, gdy dziecko zupełnie opuszcza głoskę (najczęściej w nagłosie wyrazów) (3),
  • parakappacyzm, gdy głoska [k] zastępowana jest innymi (najczęściej [t]) albo udźwięczniana (czyli zamieniana na [g]) (4).

Przyczyną nieprawidłowej wymowy tej głoski może być:

  • niska sprawność ruchowa języka, szczególnie jego tylnej części,
  • niskie napięcie mięśniowe,
  • problemy w pracy podniebienia miękkiego,
  • nieprawidłowe nawyki, jeśli chodzi o ułożenie języka w jamie ustnej, często powiązane z przerostem trzeciego migdała,
  • skrócenie wędzidełka języka uniemożliwiające przesunięcie masy języka w górę i do tyłu,
  • zaburzenia słuchu fonemowego.

Aby wywołać tę głoskę i utrwalić ja w mowie dziecka, należy najpierw znaleźć przyczynę nieprawidłowości, stąd konieczna jest wizyta u logopedy i rzetelna diagnoza.

Pomoce do ćwiczeń

A gdy już jesteście pod opieką i ćwiczycie tę głoskę, to w zależności od tego, na którym etapie jesteście, możecie skorzystać z pomocy poniżej:

  1. Głoska w izolacji – pokoloruj wg wzoru » kliknij tutaj
  2. Głoska w sylabach – tutaj jajka do malowania placami, a tutaj wazoniki.
  3. Karta do ćwiczeń różnicowania K-G – dla starszych dzieci » kliknij tutaj

A jeśli jesteś logopedą, interesują Cię pomoce do zajęć z dziećmi i chcesz otrzymywać dodatkowe karty pracy, których nie publikuję na blogu ani na FP, zapisz się na newsletter dla specjalistów klikając TU. Nie zapomnij o potwierdzeniu zapisu 🙂

Bibliografia:

  1. D. Pluta – Wojciechowska, Dyslalia obwodowa. Diagnoza i terapia logopedyczna wybranych form zaburzeń, Wyd. Ergo-Sum, Bytom 2017, s.71.
  2. E. M. Skorek, Z logopedią na ty. Podręczny słownik logopedyczny, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2005, s. 84
  3. Ibidem, s. 101.
  4. Ibidem, s. 123.